ప్రస్తావ పారిజాతం- 10 విషయం -- మేఘం

🎀 *ప్రస్తావ-పారిజాతః- 10* 🎁
*ప్రస్తావ పారిజాతం- 10 (సంస్కృతలేఖ - తెలుగు అనువాదం)*
--------------------------
🌷

సంస్కృతరచన- సంకా ఉషారాణి
తెలుగు అనువాదం- పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంత రావు
🌸

🌸ప్రస్తావవిషయః -- మేఘః; 🌧
మేఘశబ్దశ్రవణేన ఝటితి వయం ధూమజ్యోతిఃసలిలమరుతాం సంనిపాతః క్వ మేఘః—ఇతి కాలిదాసోక్తిం స్మరామః। మేహతి సిఞ్చతీతి మేఘః। మేఘేన వినా జలం, జలేన వినా సస్యం, సస్యేన వినా అన్నం చ న సమ్భవన్తి। అతః మేఘః ఏవ అన్నస్యోత్పాదనే ప్రధానకారణమ్। మేఘాః నానావిధాకృతీః ధృత్వా, కుత్రచిత్ గచ్ఛన్తః యాత్రికా ఇవ, ఆకాశే విహరన్తః నిత్యపథికా ఇవ అత్యన్తం శోభన్తే। తే వాయునా నీతాః కుత్రచిత్ విహారయాత్రాం కర్తుం యాతా ఇవ శనైః చరన్తి। సాయఙ్కాలేషు, ప్రాతఃసమయేషు చ నైకే మేఘాః సమ్మేల్య వాయోః దిశి ప్రయాతాః, పరస్పరం సఁల్లపన్తః ఇవ దృశ్యన్తే। నభసి క్షణం క్షణం రూపం పరివర్తయన్తస్తే, భగవతా విశ్వకర్త్రా క్షేపితాః తూలరాశయ ఇవ దృశ్యమానాః మోదయన్తి దర్శకాన్। మేఘాన్ దృష్ట్వా కవయః కవిత్వం లిఖన్తి, చిత్రకారాః వర్ణచిత్రాణి రచయన్తి, గీతకారాశ్చ గీతాని గాయన్తి। న కేవలం మానవాః అపి తు పక్షిణః, పశవోఽపి మేఘగర్జనేన నన్దన్తి। వర్షాగమనం సూచయత్ మేఘనాదం శ్రుత్వా మయూరాః యన్నృత్యం కుర్వన్తి, తత్ దృష్ట్వా కశ్చిత్ చలచిత్రగీతకవిః ఏవం ఊహతే- "మమ కామనా భవతి, మయూరస్య పాదయోః నూపురాణి ధారయేయమ్" ఇతి॥

-సంకా ఉషారాణి
----------------------------------------
ప్రస్తావ విషయం-- మేఘము
మేఘం అనే మాట విన్న వెంటనే మనము--
ధూమజ్యోతిఃసలిలమరుతాం సంనిపాతః క్వ మేఘః--
అనే కాళిదాసు మాటని స్మరిస్తాము. మేహతి(జారును),సిఞ్చతి(చల్లును) కనుక మేఘము. మేఘం లేక నీరు, నీరు లేక పంట, పంట లేక అన్నము ఉండవు. అందువల్ల మేఘమే అన్నం యొక్క ఉత్పత్తికి ప్రధాన కారణం.
మేఘాలు నానా విధాలైన ఆకారాలను ధరించి ఎక్కడికో వెళ్ళే యాత్రికుల లాగా ఆకాశంలో విహరిస్తూ నిత్య యాత్రికుల వలె ఎంతో శోభగా ఉంటాయి. అవి గాలిచేత తీసుకొని పోబడుతూ ఎక్కడికో విహారయాత్రకు వెళ్తూ ఉన్నట్లు నెమ్మదిగా కదులుతూ ఉంటాయి.
సాయం సమయాలలో,ప్రాతః కాలాలలోనూ అనేక మేఘాలు కూడి గాలివాటున ప్రయాణిస్తూ వానిలో అవి మాట్లాడుకుంటున్నట్లు కనిపిస్తాయి. ఆకాశంలో క్షణక్షణానికి రూపం మార్చుకుంటూ అవి విశ్వకర్తయైన భగవంతుని చేత ఉంచబడిన తూలికల(చిన్న మృదువైన ఈకలు) రాశిలా కనుపిస్తూ చూచేవారిని ఆనందింపజేస్తాయి.మేఘాలను చూసి కవులు కవిత్వాన్ని వ్రాస్తారు, చిత్రకారులు రంగుల చిత్రాలను వేస్తారు, గాయకులు గేయాలు పాడుతారు. కేవలం మానవులే కాక పక్షులు, పశువులు కూడా మేఘగర్జనల చేత ఆనందిస్తాయి. వర్షాగమనాన్ని సూచించే మేఘనాదాన్ని విని నెమళ్ళు చేసే నృత్యాన్ని చూసి ఒక సినిమా కవి ఇలా ఊహిస్తాడు--- నెమళ్ళకాళ్ళకు గజ్జెలు కట్టాలని నా కోరిక, అని.

--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు